Akademik Veri Yönetim Sistemi
Durmuş M. (Yürütücü), Türkcan C.
TÜBİTAK Projesi, 2218 - Yurt İçi Doktora Sonrası Araştırma Burs Programı, 2023 - 2025
Kanser yüksek mortalite
ve morbitide oranına sahip, insan sağlığını tehdit eden, kalp ve damar
hastalıklarından sonra en yüksek ölüm nedeni olan önemli bir sağlık
problemidir. Tüm dünyada olduğu gibi ülkemizde de akciğer kanseri diğer
kanserler arasında en sık görülen kanser türüdür. Bu kanser türünün de iyileşme
oranı en düşük olan ve akciğer kanserinin en çok görülen türü küçük hücreli
dışı akciğer kanseridir. Geleneksel biyopsi, morfoloji bazlı testler X-ray,
Manyetik Rezonans (MR) , PCR ve NGS bu hastalığın teşhisine yönelik klinik
uygulamalarda kullanılan standart yaklaşımlardır. Bu standart yaklaşımların pahalı olması, uzmanlık gerektirmesi,
bazılarının düşük duyarlılığa sahip olması gibi dezavantajları vardır. Bu
dezavantajları gidermek için elektrokimyasal analizler, yüzey plazmon rezonans
biyosensörleri, yüzey zenginleştirilmiş raman spektroskopisi analizleri,
floresan biyosensörler, manyetik uygulamalar, kolorimetrik sensörler, floresan
in situ hibridizasyon analizleri, immuno histokimya analizleri gibi yeni
yaklaşımlar geliştirilmiştir. Bu hastalığın tanısında kullanmaya yönelik yeni
yaklaşımlardan bir diğeri yeni yaklaşımlardan bir diğeri yatay akış test
kitleridir. Bu kitler üretiminin ve tasarımının kolay olması, maliyetlerinin
düşük olması, portatif olması, yüksek duyarlılık-seçicilik-hassasiyetinin
olması, kolay uygulanabilir olması, analiz için nitelikli personele ihtiyaç
duyulmaması, analizin pratik ve hızlı olması gibi birçok avantaja sahiptir. Bu
sebeple özellikle son yıllarda yatay akış test kitleri kullanarak miRNA ile
ilişkili hastalıkların tanısına yönelik birçok çalışma yapılmaktadır. Yaklaşık
20-23 nükleotid uzunluğunda olan protein kodlamayan, endojen olan miRNA’lar
özellikle hücre tipinin belirlenmesi, hücre farklılaşması gibi pek çok
fizyolojik olaylarda ve patalojik durumlarda önemli düzenleyici roller
almaktadır. Kanser hastalıkları üstüne de hem onkojenik hemde tümör baskılayıcı
rol oynadıkları bilinmektedir. Küçük hücreli dışı akciğer kanserinin de
miRNA-155 ile ilişkili olduğu bazı çalışmalarda gösterilmiştir. Kanser hücrelerinin erken teşhisine yönelik
yatay akış tanı kitinde uygulanabilirliği olan nano materyal tabanlı çeşitli
yöntemler üzerinde yoğun çalışmalar bulunmaktadır.
2012 yılında geliştirilen çiçek şekilli nano malzemeler geniş yüzey
alanı, yüksek seçicilik ve stabilite gibi avantajlara sahiptirler. Bu yapıların
bu avantajlarından faydalanmak için sentezlenecek Lizin/Cu2+ Çiçek Şekilli
Nanomalzeme, Histidin/Cu2+ Çiçek Şekilli Nanomalzeme, Arjinin/Cu2+ Çiçek
Şekilli Nanomalzeme, Lizin/Histidin/Arjinin/Cu2+ Çiçek Şekilli Nanomalzeme,
DNA/ Cu2+ Çiçek Şekilli Nanomalzemeler yatay akış test kitlerine immobilize ve
kanser tanısında kullanılabilirliği denecektir. Kısaca projemizin genel amacı;
Küçük Hücreli Dışı Akciğer Kanseriyle İlişkili miRNA-155 tayininde kullanılmak
üzere, çiçek şekilli uyarı duyarlı
DNA/Organik/İnorganik nanomalzeme temelli yatay test kitinin geliştirilmesine
yönelik yerli, pratik, hasta başı kullanıma imkan tanıyan yeni bir ürün
geliştirmek ve optimizasyonlarını sağlamaktır.