Akademik Veri Yönetim Sistemi
35. ULUSAL ÖZEL EĞİTİM KONGRESİ, Konya, Türkiye, 30 Ekim - 02 Kasım 2025, ss.1-2, (Özet Bildiri)
Doğada Öğreniyorum: özel eğitim öğretmenleri doğa temelli eğitim uygulamaları ile ilgili ne düşünüyor? Çocukların yaşamında doğa ile kurdukları etkileşim önemli bir yer tutmaktadır. Doğa, gündelik yaşam içerisinde onlara hem öğrenme fırsatları sunmakta hem de gelişimlerini çok yönlü biçimde desteklemektedir. Eğitim sistemi içinde doğa temelli uygulamalara yer verilmesi ise gelişim yetersizliği olan çocukların farklı gelişim alanlarında ilerleme kaydetmelerine katkı sağlamaktadır. Bu çalışmanın amacı, özel eğitim öğretmenlerinin doğa temelli eğitim uygulamalarına yönelik algılarını, deneyimlerini ve bu uygulamaların eğitim süreçlerindeki yerini incelemektir. Araştırmada, öğretmenlerin kavrama dair farkındalıkları, uygulamaya ilişkin beklentileri ve karşılaştıkları engeller ortaya konulmuştur. Araştırma nitel desende yürütülmüş olup veri toplama aracı olarak yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Çalışmaya farklı illerde görev yapan 12 özel eğitim öğretmeni gönüllü olarak katılmıştır. Veriler, tematik analiz yoluyla analiz edilmiştir. Tematik analiz sonucunda altı temaya ulaşılmıştır. Araştırmada, katılımcı öğretmenler, doğa ile etkileşimli etkinliklerin çocukların dikkat, psikomotor beceriler, sosyal-duygusal yeterlikler ve bilişsel gelişimleri üzerinde olumlu etkiler yarattığını vurgulamışlardır. Ayrıca uygulamaların sürdürülebilir ve işlevsel hale gelmesinde çeşitli engellerin bulunduğu belirlenmiştir. Fiziksel mekânların yetersizliği, güvenlik sorunları, müfredatın esnek olmayışı, maddi kaynak eksikliği, aile ve idare desteğinin sınırlı oluşu ve öğretmenlerin konuya ilişkin mesleki yeterliklerinin geliştirilmemiş olması bu engellerin başında gelmektedir. Doğa temelli eğitim uygulamalarının özel eğitimde etkin biçimde yer alabilmesi için okullarda güvenli ve erişilebilir açık alanların planlanması, öğretmenlere yönelik hizmet içi eğitim ve mentörlük desteği sağlanması, müfredatın esnek ve kapsayıcı biçimde yeniden düzenlenmesi ve gerekli finansal kaynakların ayrılması önerilmektedir. Ayrıca öğretmen yetiştirme programlarında doğa temelli eğitim yaklaşımlarının kuramsal ve uygulamalı boyutlarıyla ele alınması, öğretmen adaylarının bu konuda yeterlik kazanmaları açısından kritik görülmektedir. Bu bağlamda doğa temelli eğitim, yalnızca bir alternatif öğretim yaklaşımı değil, aynı zamanda özel gereksinimli bireylerin bütüncül gelişimini destekleyen tamamlayıcı bir araç olarak değerlendirilmektedir. Anahtar kelimeler: Doğa, doğa temelli eğitim uygulamaları, açık hava temelli eğitim uygulamaları, gelişim yetersizliği, özel eğitim öğretmenleri