İskambil kâğıdı tasarımında geleneksel ve yapay zekâ tabanlı üretim süreçlerinin incelenmesi

JOURNAL OF ARTS, cilt.9, sa.1, ss.31971-319715, 2026 (Hakemli Dergi)

İskambil kâğıdı tasarımı, seri üretim ilkeleri doğrultusunda gelişmiş; simetri, tekrar ve görsel hiyerarşi gibi

tasarım unsurları üzerinden sistematik bir görsel yapı oluşturmuştur. Dijital teknolojilerin gelişimiyle birlikte

bu yapı, yapay zekâ tabanlı üretim süreçleri aracılığıyla dönüşüme uğramış ve veri temelli, değişken görsel

üretim yaklaşımları ortaya çıkmıştır.

Bu çalışma, iskambil kâğıdı tasarımında geleneksel üretim süreçleri ile yapay zekâ tabanlı üretim süreçlerini

karşılaştırmalı olarak incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma, nitel yöntem çerçevesinde yürütülmüş; amaçlı

örnekleme ile seçilen görseller, kompozisyon, simetri, figür–zemin ilişkisi ve stil tutarlılığı ölçütleri

doğrultusunda görsel analiz yöntemiyle değerlendirilmiştir.

Elde edilen bulgular, geleneksel tasarımların yüksek düzeyde yapısal süreklilik, görsel bütünlük ve sistematik

tekrar içerdiğini ortaya koymaktadır. Buna karşılık yapay zekâ üretimlerinin görsel çeşitlilik üretme kapasitesi

yüksek olmakla birlikte, tutarlı ve tekrarlanabilir bir tasarım sistemi oluşturma konusunda sınırlı kaldığı

belirlenmiştir. Özellikle yapay zekâ çıktılarında kompozisyon, simetri ve stil unsurlarının üretimden üretime

değişkenlik gösterdiği tespit edilmiştir.

Bu çalışma, yapay zekâ temelli görsel üretimlerin sistem kurma kapasitesinin sınırlı olduğunu ortaya koyarak

literatüre katkı sunmaktadır. Bulgular, grafik tasarımda üretim süreçlerinin yalnızca teknik değil, aynı zamanda

yapısal ve algısal belirleyiciler olduğunu göstermekte; yapay zekânın tasarım sürecini dönüştüren bir araç olarak

değerlendirilmesi gerektiğine işaret etmektedir.