Uzaktan Aile Koçluğunda İpucunun Giderek Artırılması: Serbest Zaman Becerilerinin Öğretimine Yönelik Uygulama
XIII International Eurasian Educational Research Congress (EJER), Mersin, Türkiye, 13 - 16 Mayıs 2026, ss.506-513, (Tam Metin Bildiri)
- Yayın Türü: Bildiri / Tam Metin Bildiri
- Basıldığı Şehir: Mersin
- Basıldığı Ülke: Türkiye
- Sayfa Sayıları: ss.506-513
- Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
- İstanbul Kültür Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Bu araştırmanın amacı, uzaktan aile koçluğu kapsamında anne tarafından uygulanan ipucunun giderek artırılması yönteminin, otizm spektrum bozukluğu (OSB) olan bir çocuğun serbest zaman becerilerini sergileme sıklığı üzerindeki etkisini incelemektir. Araştırma, tek denekli araştırma yöntemlerinden davranışlar arası yoklama denemeli çoklu yoklama modeli kullanılarak yürütülmek üzere planlanmış; ancak müdahale sürecinin tamamlanamaması nedeniyle deneysel desen tamamlanamamıştır. Bu nedenle çalışmada müdahalenin çocuk üzerindeki etkililiğine ilişkin bir sonuç ortaya koymak yerine, tamamlanan araştırma aşamalarından elde edilen veriler sunulmuştur. Katılımcılar, okul öncesi eğitime devam eden 5 yaşında OSB olan bir çocuk ile annesinden oluşmaktadır. Araştırma kapsamında, öğretim planlamasına ilişkin gerekli bilgi ve uygulama basamaklarını içeren Uzaktan Aile Eğitim Programı (UZAEP) hazırlanmış; program kapsamında anneye çevrim içi eğitim verilmiş ve süreci desteklemek amacıyla bir anne el kılavuzu sunulmuştur. Çocuğa öğretilmesi hedeflenen beceriler; sıra alarak lego dizme, marketçilik oyunu aracılığıyla sembolik oyun oynama ve makasla şekil kesmedir. Her bir beceri için başlama düzeyinde en az beş oturum boyunca kararlı veri örüntüsü elde edilene kadar veri toplanmıştır. Annenin yönteme ilişkin bilgi düzeyini belirlemek amacıyla uygulanan ön test ve son test sonuçları, bilgi düzeyinin %26’dan %93’e yükseldiğini göstermiştir. Bu değişim 67 puanlık bir artışa karşılık gelmektedir. Ancak başlama düzeyi verilerinin tamamlanmasının ardından uygulama aşamasında annenin araştırmaya düzenli devam edememesi nedeniyle müdahale oturumları yarıda kalmış ve deneysel süreç sonlandırılmıştır. Dolayısıyla, ipucunun giderek artırılmasıyla öğretimin çocuğun hedef serbest zaman becerileri üzerindeki etkisine ilişkin deneysel kontrol kurulamadığından, çocuk açısından bir etkililik sonucuna ulaşılamamıştır. Bulgular, annenin eğitim sonrası bilgi düzeyindeki değişimi ve tamamlanan başlama düzeyi verileriyle sınırlıdır. Bu durum, uzaktan aile koçluğu çalışmalarında ebeveyn devamlılığının ve müdahale sürecinin sürdürülebilirliğinin önemine işaret etmektedir.
The purpose of this study was to examine the effects of the least-to-most prompting procedure implemented by a mother within remote parent coaching on the leisure skill performance of a child with autism spectrum disorder (ASD). The study was initially designed as a multiple-probe design across behaviors; however, the experimental process could not be completed because the intervention was discontinued. Therefore, the study reports data from the completed research phases rather than intervention effectiveness. The participants were a 5-year-old child with ASD attending preschool and his mother. The Remote Parent Education Program (UZAEP) was developed to provide the mother with information and implementation steps related to instructional planning. The mother received online training and a parent manual. The target skills were turn-taking while building with LEGO blocks, engaging in symbolic play through a pretend grocery-store activity, and cutting shapes with scissors. Baseline data were collected for at least five sessions for each skill until a stable response pattern was obtained. A pretest and posttest assessed the mother’s knowledge of the prompting procedure. Her knowledge increased from 26% to 93%, representing a 67-percentage-point increase. However, following baseline data collection, the mother was unable to participate consistently in the intervention phase, and the study was terminated. Because experimental control could not be established, no conclusions regarding the intervention’s effectiveness on the child’s target skills could be drawn. The findings are limited to the mother’s knowledge gains and completed baseline data, highlighting the importance of parent adherence and intervention sustainability in remote parent coaching.