Metro Türkiye’de Yeni Bir Mağaza Lokasyonu Seçimi Kriterli Karar Verme
44. Yöneylem Araştırması ve Endüstri Mühendisliği Kongresi, Ankara, Türkiye, 25 - 27 Haziran 2025, ss.210, (Özet Bildiri)
- Yayın Türü: Bildiri / Özet Bildiri
- Basıldığı Şehir: Ankara
- Basıldığı Ülke: Türkiye
- Sayfa Sayıları: ss.210
- İstanbul Kültür Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Yeni bir mağaza yatırımı için hangi şehrin seçileceği, şirketin pazar yayılım stratejisini, kaynak kullanımını ve uzun vadeli kârlılığını doğrudan şekillendiren, stratejik öneme sahip bir karardır. Perakende sektöründe stratejik şehir seçimi, şirketlerin pazardaki etkinliklerini artırmalarını ve sürdürülebilir büyüme hedeflerine ulaşmalarını destekleyen temel bir adımdır. Bu çalışmada, Metro Türkiye’nin yeni bir mağaza açma planı doğrultusunda en stratejik şehir alternatifinin belirlenmesi amacıyla çok kriterli karar verme (ÇKKV) yöntemlerine dayalı analitik bir karar destek modeli oluşturulmuştur. Problem, ekonomik göstergeler, demografik yapı, coğrafi erişilebilirlik ve pazar yapısı gibi çok boyutlu faktörler dikkate alınarak yapılandırılmıştır.
Çalışmanın ilk aşamasında, çok kriterli karar verme literatüründen faydalanılarak karar sürecini destekleyen analitik yöntemler araştırılmıştır. Bu kapsamda, Analitik Hiyerarşi Süreci (AHP) ve Analitik Ağ Süreci (ANP) gibi yöntemler incelenerek söz konusu yöntemlerin uygulamaya geçirilmesi amacıyla, SuperDecisions yazılımı temel araç olarak kullanılmıştır. Literatürde mağaza yeri seçimine yönelik çok kriterli karar verme uygulamaları analiz edildiğinde, Metro Türkiye’nin stratejik hedefleriyle uyumlu olarak değerlendirilen başlıca stratejik kriterlerin Ekonomik ve Finansal Faktörler, Konum ve Erişilebilirlik, Pazardaki Rekabet ile Pazar Potansiyeli ve Hedef Kitle olmasına karar verilmiştir.
Karar verme süreci, BOCR (Benefit, Opportunity, Cost, Risk) analizi çerçevesinde modellenerek, kriterler arası karşılıklı ilişkiler Analitik Ağ Süreci (ANP) yaklaşımı ile analiz edilmiştir. İkili karşılaştırmalar, sektör uzmanlarına ve yöneticilere yöneltilecek anketler aracılığıyla toplanmış, grup karar verme prensipleri doğrultusunda fikir birliği sağlanarak veri tutarlılığı artırılmıştır. Toplanan veriler SuperDecisions yazılımında işlenerek, kriter ve alt kriterlerin ağırlıkları hesaplanmıştır.
Alternatif şehirlerin sayısının fazla olması nedeniyle (22 şehir) değerlendirilmesinde Ratings yöntemi kullanılmış, bu amaçla her bir kriter için ayrı ayrı uygun derecelendirme skalaları tanımlanmış ve alternatifler bu kriterlere göre puanlanmıştır. Bu sayede, alternatiflerin her kriter bazında daha hassas ve gerçekçi bir şekilde değerlendirilmesi sağlanmıştır. Ayrıca modelin dayanıklılığını test etmek amacıyla kriter ağırlıklarında yapılacak değişimlerin etkisi hassasiyet analizi ile incelenmiştir.
Bu proje sonucunda, Metro Türkiye’nin büyüme stratejileri ile uyumlu, operasyonel verimliliği ve pazar potansiyelini en üst düzeye çıkaracak lokasyon alternatifleri bilimsel temellere dayalı olarak sıralanacaktır. Geliştirilecek karar destek modeli, Metro Türkiye’nin gelecekteki mağaza yatırımlarında da kolayca uygulanabilecek pratik bir araç olacaktır.
Çalışmanın, hem uygulamalı çok kriterli karar verme literatürüne katkı sağlaması hem de büyük ölçekli şirketlerde analitik ve veri temelli karar destek sistemlerinin kullanımının önemini vurgulaması beklenmektedir.