Okul Öncesi Aile Temalı Resimli Çocuk Kitaplarının Transaksiyonel Analiz Açısından İncelenmesi

Creative Commons License

Alpgan S. C., Aydos E. H.

Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi, cilt.16, sa.3, ss.4778-4799, 2025 (TRDizin)

Özet

 Resimli çocuk kitapları çocukların pek çok gelişim alanını destekleyen ve hayattaki rolleri öğrenmelerini sağlayan önemli kaynaklardır. Bu araştırma, Eric Berne’in Transaksiyonel Analiz kuramı çerçevesinde okul öncesi döneme yönelik aile temalı resimli çocuk kitaplarını incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmada nitel araştırma deseni kullanılmış ve veriler doküman analiziyle elde edilmiştir. Çalışma grubunu, 2011–2022 yılları arasında yayımlanmış, 16 farklı yayınevine ait 3–6 yaş grubuna yönelik 35 resimli çocuk kitabı oluşturmaktadır. Kitaplarda yer alan diyaloglar, TA kuramındaki Eleştirel Ebeveyn, Doğal Ebeveyn, Yetişkin, Doğal Çocuk ve Uyumlu Çocuk ego durumlarına göre analiz edilmiştir. Bulgular, en sık kullanılan ego durumunun Doğal Çocuk (298 kez) olduğunu, bunu Yetişkin (267 kez) ve Eleştirel Ebeveyn (78 kez) ego durumlarının izlediğini göstermektedir. Uyumlu Çocuk (65 kez) ve Doğal Ebeveyn (75 kez) ise en az kullanılan ego durumlarıdır. Bu durum, çocukların kitap kahramanlarıyla daha kolay özdeşim kurmasına yardımcı olurken, duygusal ifade, mantıklı düşünme ve problem çözme becerilerini desteklediğini göstermektedir. Ayrıca kitaplarda anne figürlerinin (31 kitap), baba figürlerine (19 kitap) oranla daha fazla temsil edildiği belirlenmiştir. Diyaloglarda tamamlayıcı ve gizil transaksiyonların ağırlıklı olması, çocukların iletişim ve empati becerilerini destekleyici bir unsur olarak değerlendirilmiştir. Sonuç olarak, aile temalı resimli çocuk kitaplarının çocukların gelişimsel ihtiyaçlarıyla uyumlu ego durumlarını yansıttığı ve sosyal-duygusal gelişimlerine katkı sağladığı söylenebilir.