Akademik Veri Yönetim Sistemi
Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, cilt.18, sa.3, ss.925-937, 2025 (Hakemli Dergi)
Genç yetişkinlerde engelliliğin en yaygın nörolojik nedenlerinden biri olan multipl skleroz (MS), denge ile ilgili semptomlar, yorgunluk ve görsel semptomlara ek olarak bilişsel eksikliklerle karakterizedir. Hastalar başta bilgi işleme hızı olmak üzere hafıza, öğrenme, yürütücü işlevler ve dikkat gibi farklı bilişsel alanlarda zorluklar yaşamaktadır. Mevcut geleneksel görüntüleme yöntemleri bilişsel bozuklukları aydınlatmak için yetersizdir. Manyetik rezonans görüntüleme (MRG) ile elde edilen beyindeki yapısal değişiklikler, tüm bilişsel eksiklikleri açıklamada yüksek bir korelasyona sahip değildir. Bu nedenle, beyin işlevlerini daha bütüncül bir bakış açısıyla ele alan bağlantısallık temelli yaklaşımlar bilişsel işlevlerin açıklanmasında ön plana çıkmaktadır. Dinlenim durumu fonksiyonel manyetik rezonans görüntüleme aracılığıyla fonksiyonel bağlantısallık temelli yaklaşımlarla bilişsel eksikliklerin büyük ölçekli fonksiyonel ağlarla ilişkisi araştırılmaya başlanmıştır. Fonksiyonel bağlantısallık çalışmaları bilişsel işlevleri açıklamada başarılı olsa da bulgular homojen değildir. Bu derlemenin amacı, klinik-görüntüleme uyumsuzluğunu anlamada işlevsel bağlantı temelli yaklaşımların katkısını analiz etmek ve MS hastalarında sıklıkla görülen bilişsel işlev bozukluklarının geleneksel yapısal görüntüleme teknikleriyle yalnızca kısmen açıklanabildiğini göstermektir. Bu bakımdan, çalışma son on beş yılda yayınlanan literatürün gözden geçirilmesine dayalı bir naratif derlemedir. Bilişsel işlevlerin açıklanmasında fonksiyonel bağlantısallığın önemine değinilirken, bu çalışmanın bulgularının bilişsel rezerv gibi bireysel faktörlerden etkilenebileceği de vurgulanmaktadır.