Kentsel Yön Bulma Deneyiminde Tipografinin Rolü: Bilgilendirme Tasarımı Üzerine Analitik Bir İnceleme
Kent akademisi (Online), cilt.19, sa.6, ss.1-16, 2026 (TRDizin)
- Yayın Türü: Makale / Tam Makale
- Cilt numarası: 19 Sayı: 6
- Basım Tarihi: 2026
- Doi Numarası: 10.35674/kent.1925836
- Dergi Adı: Kent akademisi (Online)
- Derginin Tarandığı İndeksler: Academic Search Ultimate (EBSCO), Art Index, Central & Eastern European Academic Source (CEEAS), TR DİZİN (ULAKBİM)
- Sayfa Sayıları: ss.1-16
- İstanbul Kültür Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Bu çalışma, kentsel yön bulma sistemlerinde tipografinin rolünü bilgilendirme tasarımı perspektifinden incelemeyi amaçlamaktadır. Günümüz
kentlerinde artan mekânsal karmaşıklık, kullanıcıların yön bulma süreçlerini zorlaştırmakta; bu durum, görsel iletişim sistemlerinin etkinliğini
kritik hâle getirmektedir. Bu bağlamda tipografi, bilginin düzenlenmesi, önceliklendirilmesi ve kullanıcıya aktarılması sürecinde temel bir
tasarım bileşeni olarak öne çıkmaktadır. Araştırma, nitel araştırma yaklaşımı çerçevesinde tasarlanmış olup, görsel analiz ve örnek olay
incelemesi yöntemleri birlikte kullanılmıştır. Çalışmanın örneklemini İstanbul Gayrettepe Metro İstasyonu (M11 hattı) oluşturmakta ve
istasyonda yer alan beş yönlendirme tabelası analiz edilmiştir. Analiz sürecinde tipografik unsurlar; okunabilirlik, görsel hiyerarşi, kontrast ve
ölçek kriterleri doğrultusunda değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgular, yönlendirme sistemlerinde tipografinin kullanıcı algısını doğrudan
yönlendiren stratejik bir tasarım unsur olduğunu göstermektedir. Sans-serif karakter kullanımı ve yüksek kontrastlı tasarım yaklaşımı
okunabilirliği artırırken, hiyerarşik düzen kullanıcıların bilgiye hızlı erişimini desteklemektedir. Bununla birlikte, bilgi yoğunluğu ve bazı
alanlarda gözlemlenen tipografik sıkışmaların algısal yükü artırdığı ve yön bulma sürecini kısmen zorlaştırdığı tespit edilmiştir. Sonuç olarak
bu çalışma, tipografinin yönlendirme sistemlerinde yalnızca estetik bir unsur değil, kullanıcı davranışını yönlendiren işlevsel bir iletişim aracı
olduğunu ortaya koymaktadır. Araştırma, tipografik parametreler üzerinden yönlendirme sistemlerini analiz eden sistematik bir
değerlendirme çerçevesi sunarak bilgilendirme tasarımı literatürüne katkı sağlamaktadır.
Anahtar Kelimeler: Tipografi, Yön Bulma, Bilgilendirme Tasarımı, Görsel Hiyerarşi, Kentsel Tasarım