Diyakritik İşaretler ve Otografik Tipografi: Harf Anatomisi Üzerine Bir İnceleme


Creative Commons License

Sözüneri G.

Kesit Akademi Dergisi, cilt.11, sa.46, ss.46-69, 2026 (Hakemli Dergi)

  • Yayın Türü: Makale / Tam Makale
  • Cilt numarası: 11 Sayı: 46
  • Basım Tarihi: 2026
  • Doi Numarası: 10.29228/kesit.89746
  • Dergi Adı: Kesit Akademi Dergisi
  • Derginin Tarandığı İndeksler: EBSCO Education Source, Index Copernicus, Sobiad Atıf Dizini
  • Sayfa Sayıları: ss.46-69
  • İstanbul Kültür Üniversitesi Adresli: Evet

Özet

Bu çalışma, işaretlerin tipografik yapı içerisindeki konumunu, işlevini ve görsel etkisini otografik tipografi

bağlamında ele alarak, harf anatomisi üzerinden kapsamlı bir inceleme sunmayı amaçlamaktadır. İşaretler;

aksan, umlaut, sedil, tilde ve benzeri biçimsel öğeler aracılığıyla yalnızca dilsel ve fonetik farklılıkları ifade

eden unsurlar olarak değil, aynı zamanda tipografik yapı içerisinde okunabilirlik, görsel denge ve algısal hiyerarşi,

ritim, oran ve boşluk ilişkileri üzerinde belirleyici rol oynayan temel bileşenler olarak değerlendirilmektedir.

Araştırmada Latin alfabesi temelli yazı karakterleri örneklem olarak seçilmiş; serif ve sans serif yazı

tipleri üzerinden diyakritik işaretlerin harf gövdesiyle kurduğu yapısal ilişkiler karşılaştırmalı biçimde analiz

edilmiştir. İnceleme sürecinde harf anatomisinin temel bileşenleri olan gövde, yuvarlak gövde, iç boşluk üst

uzantı, alt uzantı ve serif gibi unsurlar ile diyakritik işaretler arasındaki konum, ölçek ve hizalama ilişkileri

biçimsel analiz yöntemiyle ele alınmıştır. Çalışma, diyakritik işaretlerin tipografik tasarımda yalnızca işlevsel

bir zorunluluk değil; aynı zamanda estetik bütünlüğü güçlendiren, yazı karakterinin kimliğini belirleyen ve

görsel algıyı yönlendiren yapısal bir tasarım unsuru olduğunu ortaya koymaktadır. Bu bağlamda araştırma,

tipografi, yazı karakteri tasarımı, okunabilirlik ve görsel algı alanlarına kuramsal katkı sunmayı hedeflemektedir.