Konya ili Kulu ilçesi merkez ve köyleri ağzı

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Kültür Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: HATİCE AKDAĞ ERDOĞAN

Danışman: TÜRK VAHİT

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma Konya'nın Kulu ilçesinin merkezinde yer alan mahalleler ile Kozanlı, Yaraşlı, Değirmenözü, Dinek ve Fevziye mahallelerini ele alan, ayrıca Kulu'da birkaç köyün onlara ait yerleşim yeri olması sebebiyle, dil incelemesi yapılmamak kaydıyla, Nogay Türkleri'nin yaşadığı Köstengil Mahallesi'nden de derlenen metinler içeren bir ağız araştırmasıdır. Ağız çalışmalarının genelinde olduğu gibi bu çalışmada da giriş, inceleme, metin, sözlük ve sonuç bölümleri bulunmaktadır. Giriş bölümünde çalışmanın amacı, kapsamı, yöntemi gibi araştırmayla ilgili bilgilerin yanı sıra; Kulu'nun âdetleri, tarihî, coğrafî, beşerî özellikleri; Kulu ağzında kullanılan atasözleri, deyimler, akrabalık adları, alkış ve kargışlar gibi bilgiler sunulmuştur. İnceleme kısmında Kulu merkeziyle, adı geçen mahallelerin ağızlarından derlenen metinlerden yararlanılarak bölge ağzının ses ve şekil bilgisi açısından taşıdığı özellikler ele alınmıştır. Ses bilgisi kısmında metinlerdeki tüm ses değişiklikleri gösterilmiştir. Şekil bilgisi kısmında ise metinlerin Standart Türkiye Türkçesiyle benzeşen yönleriyle ilgili örnekler üzerinde durulmamış, kısa açıklamalar yapılmakla yetinilmiştir; buna karşın ölçünlü dilden farklı şekilde kullanılan yapılar, metinler doğrultusunda ayrıntılı olarak incelenmiştir. Metin bölümünde Nogay Türkleri'ne ait iki, Kulu'nun merkez ve söz konusu mahallelerinden yirmi beş olmak üzere toplamda yirmi yedi metne yer verilmiştir. Bu metinler çeviri yazı (transkripsiyon) harfleriyle yazıya geçirilmiştir. Sözlük bölümünde ses değişikliği olan bütün sözcüklerle birlikte, yöreye özgü olan ve Standart Türkiye Türkçesinde kullanılmayan sözcüklerin tamamının anlamlarına yer verilmiştir. Sonuç bölümünde ses ve şekil bilgisi özeliklerinden yola çıkılarak Kulu ağzının Anadolu ağızları arasındaki yeri verilmiştir.