Sünbülzâde Vehbî Divânı'nda maddî kültür unsurları ve toplumsal hayat

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Kültür Üniversitesi, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2015

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MELTEM KARA

Danışman: Ömür Ceylan

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

XVIII. yüzyıl şairlerinden Sünbülzâde Vehbî, devrinin "Sultanüşşuarâsı (şairler sultanı) unvanına sahip önemli bir şairdir. Bir asra yakın ömür süren şairimiz, yaşadığı süre zarfında yedi Osmanlı padişahının (III. Ahmed, I. Mahmud, III. Osman, III. Mustafa, I. Abdülhamid, III. Selim, IV. Mustafa) saltanatını idrak etmiştir. Devlet kademelerinde aldığı görevlerin yanında saraya yakınlığı ile bilinen Vehbî, devrinin bireysel ve toplumsal özelliklerini yansıtan zengin bir maddî kültür dünyasına sahiptir. Vehbî, kendisinin de kullandığı, günlük hayata dair akla gelebilecek hemen her türlü maddî kültür unsurunu teşbihler, mecâzlar ile şiirine malzeme etmiş; pek çok Divân şairi gibi, ifade edeceği soyut kavramları zengin hayâl dünyasında bir yönüyle irtibatlandırdığı maddî kültür unsurlarından yararlanarak somutlaştırmıştır. Vehbî'nin, Divânı'nda kullandığı Arapça ve Farsça kelimeler ile oldukça zengin bir dile sahip olduğu da görülmektedir. Bu kelimelerin anlamlarının yanısıra şiire malzeme edilen maddî kültür unsurlarının analiz edilmesi, şiirin daha doğru yorumlanmasını ve içinde geliştiği toplumun kültürel özelliklerinin daha iyi anlaşılmasını sağlayacaktır. Çalışmamızda, Sünbülzâde Vehbî Divânı'nda maddî kültür unsurlarının kullanım sıklığı ve bu unsurların gündelik hayattaki fonksiyonlarından hareketle XVIII. yüzyılda Osmanlı saray kültürü, sosyal hayat ve bu hayatın Vehbî'nin şiirlerine yansımalarının tespit edilmesi hedeflenmiştir. Anahtar Kelimeler: Sünbülzâde Vehbî, XVIII. yüzyıl, Divân, Maddî Kültür, Osmanlı Devleti