Evaluation of the US policiy in Afghanistan 2001-2021
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Kültür Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Uluslararası İlişkiler Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: ALİ HÜMAYUN SADIKZADE
Danışman: BAYRAKTAR BORA
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Afganistan, Orta ve Güney Asya, Orta Doğu ve Kafkaslar arasındaki kavşakta yer alan bir ülkedir. Afganistan, coğrafi konumu nedeniyle tarihsel, kültürel ve stratejik olarak Orta Asya'da kilit bir ülke olmuştur. Zengin enerji kaynaklarına sahip İran, Pakistan, Çin, Türkmenistan, Özbekistan ve Tacikistan gibi stratejik öneme sahip ülkelerle komşudur. Orta Asya ve Güney Asya ile Çin ve Orta Doğu'nun kavşağında yer alan Afganistan, Çin kuşağı ve yolunun orta koridoru üzerindedir. Sahip olduğu jeopolitik özelliklerden dolayı Afganistan, tarihinde işgallere maruz kalmış. Ülke, ilk olarak 1979-1989 tarihleri arasında Sovyet işgaline, ardından 2001-2021 yılları arasında Amerikan işgaline maruz kalmıştır. El Kaide terör örgütü dünya çapında birçok terör saldırısı gerçekleştirmiştir. Bu saldırılardan en önemlisi çok sayıda insanın hayatını kaybettiği 9/11/2001 saldırılarıdır. 11 Eylül terör saldırısı, ABD'nin Afganistan'a müdahalesinin ana nedeniydi. ABD ve NATO, Taliban tarafından barındırılan El Kaide'nin 11 Eylül terör saldırılarına yanıt olarak Afganistan'ı işgal etmiştir. 11 Eylül saldırılarından sonra, ABD Başkanı Jorge W. Bush, El Kaide'yi ortadan kaldırmak için uluslararası toplumu teröre karşı küresel savaşa karşı mücadeleye katılmak için birleştirmiştir. Daha sonra, terörle mücadele, Bush Doktrini olarak bilinen 2003 Terörle Mücadele Ulusal Güvenlik Stratejisinde belirtilen Bush yönetiminin dış politika gündeminin temel tüzüğü haline gelmiştir. Başkan Barack Obama göreve geldiğinde selefinden bir savaş miras almıştı. Obama 2009 yılında ülkedeki birliği artırmanın üzerinde duran yeni bir strateji açıklamıştır ve terörle mücadele yaklaşımının yerine karşı direniş yaklaşımını getirmiştir. Sonrasında tehdidin merkezi olmadığını fark ettiğinde Afganistan ve Pakistan'ın El Kaide'yi ve bağlı örgütlerini sekteye uğratma, parçalama ve yenme ve buna ek olarak Afgan Ulusal Güvenlik Güçleri'ni kurma stratejisini açıklamıştır. Obama başkanlığından sonra, Başkan Donald Trump iktidara gelmiştir ve Afganistan'a yönelik, Afgan güvenlik kurumları inşa etmeye ve ulusötesi bir tehdide karşı terörle mücadeleye odaklanan bir ABD politikasını devralmıştır. Başkan Joe Biden, ise 2021 yılında diğer başkanlardan farklı bir politika izleyerek Afganistan'daki Amerikan askeri güçlerini geri çekerek işgale son vermiştir. 11 Eylül saldırılarından bu yana ABD'de dört başkan değişti. Her başkan Afganistan ile ilgili yeni bir strateji uygulasa da başarısızlık ile sonuçlanmıştır. 2001'de başlayan Afganistan işgali 2021'de sona erdi. Dolayısıyla, bu tez 2001-2021 Afganistan'daki ABD Politikasını değerlendirmeyi amaçlamaktadır.