İstanbul'daki Musevi okulları ve koruma sorunları, Ortaköy ETZ Ahayim sinagogu Musevi mektebi örneği

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Kültür Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Mimarlık Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2019

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ÜMİT ERDİM

Danışman: GÖĞÜŞ CEREN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Osmanlı Devleti'nin azınlık politikası, kent kurgusunu etkileyen çok kültürlü toplumsal yapılanmaya izin vermiştir. Yüzyıllar boyunca farklı din ve etnik kökene mensup topluluklar kendi ibadet mekanlarını, eğitim yapılarını, dinlenme ve eğlence alanlarını inşa etme ve işletme imkanına sahip olmuşlardır. Bu oluşum Osmanlı Devleti idaresinde olan kentlerde benzersiz bir kimliksel katmanlaşma yaratmaktadır. Tarihsel süreçteki dönüşümle beraber farklı etnik ve dini kökendeki toplumsal yapılanma yok olmuş olsa da bu yapılanmanın fiziksel çevredeki ifadesi, anıtsal ve sivil mimari yapılar olarak bugün hala varlığını sürdürmektedir. Osmanlı Devlet'i döneminde Türk, Yahudi, Ermeni ve Rum topluluklarının bir arada yaşadığı semtlerden biri olan Ortaköy, bu kimliksel katmanlaşmanın var olduğu eşsiz bir kent karakteri sunar. Günümüzde bu tarihi katmanlaşmanın bir parçası olan kamusal yapılar bina ölçeğinde işlevsiz kalarak kentin yoğun dokusunda kaybolmuş, ait olduğu sistemden ayrılmıştır. Bu tez ile, eğitimde modernleşme etkisiyle AIU (Alliance Israelite Universelle) vakfının kurduğu Ortaköy Etz Ahayim Sinagogu'na bağlı Musevi Mektebi yapısının, Osmanlı Devleti döneminden günümüze değişen azınlık yasaları ve bu yasalar kapsamında eğitim yapılarına etkileri incelenerek, Ortaköy Etz Ahayim Sinagogu Musevi Mektebi'nin koruma sorunlarının belirlenmesi ve yeniden işlev kazandırılması amaçlanmıştır.